Patent Jednolity – czym jest i czy jest to szansa czy ryzyko dla przedsiębiorcy?

Patent Jednolity to nie jest nowy rodzaj patentu, lecz patent europejski udzielany przez Europejski Urząd Patentowy z siedzibą w Monachium, który na wniosek właściciela tego patentu uzyskuje jednolity skutek w państwach Unii Europejskiej uczestniczących w systemie patentu jednolitego.

W systemie  obecnie uczestniczy 18 państw: Austria, Belgia, Bułgaria, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Niemcy, Włochy, Łotwa, Litwa, Luksemburg, Malta, Holandia, Portugalia, Rumunia, Słowenia, Szwecja.

System ten składa się z dwóch filarów: patentu jednolitego oraz Jednolitego Sądu Patentowego (UPC).  W praktyce oznacza to możliwość uzyskania jednego prawa wyłącznego obowiązującego na wielu rynkach UE bez konieczności odrębnej walidacji w każdym z tych państw. To rozwiązanie pozornie może być bardzo atrakcyjne dla firm planujących działalność międzynarodową. Ale czy na pewno?

Jakie zagrożenia niesie patent jednolity?

Zwolennicy systemu patentu jednolitego twierdzą, że największą zaletą tego systemu jest jego centralizacja, tzn., że właściciel patentu jednolitego uzyskuje jedno prawo, wnosi jedną opłatę za ochronę i może dochodzić swoich praw przed jednym sądem – UPC, a jedno orzeczenie może obowiązywać jednocześnie we wszystkich państwach objętych ochroną.

Jednakże ta centralizacja jest jednocześnie największym ryzykiem, gdyż jeden wyrok wydany przed UPC w sprawie o unieważnienie patentu jednolitego może pozbawić prawa jednocześnie we wszystkich krajach, a jedno niekorzystne orzeczenie w sprawie o naruszenie może oznaczać zakaz działalności na wszystkich 18 rynkach jednocześnie. Dlatego decyzja o wyborze tego modelu ochrony powinna wynikać z przemyślanej strategii biznesowej, a nie wyłącznie z chęci uproszczenia formalności i oszczędności, które finalnie mogą okazać się pozorne.

Ile to będzie kosztować?

Jest jeszcze jeden aspekt, o którym zwolennicy systemu nie chcą wspominać, a co ma zasadnicze znaczenie przy planowaniu strategii biznesowej  – koszty sporów przed UPC. Sam pozew o naruszenie patentu wiąże się z opłatą stałą w wysokości 14 600 EUR, do której w zależności od wartości sporu, może dojść opłata dodatkowa sięgająca nawet ponad 430 000 EUR. Do tego dochodzą koszty tłumaczenia dokumentacji na języki urzędowe UPC i profesjonalnej obsługi prawnej prowadzonej zwykle przez międzynarodowe zespoły kancelarii oraz ryzyko zwrotu kosztów przeciwnika, które w sprawach o najwyższej wartości mogą sięgać nawet kilku milionów euro. Z kolei opłata sądowa od pozwu o unieważnienie patentu to obecnie koszt 26 500 EUR. Dla porównania unieważnienie patentu przed Urzędem Patentowym RP to 1 000 zł, a wniesienie pozwu przed sądem polskim to koszt 300 zł od roszczenia i max. 200 000 zł od roszczeń pieniężnych.  Dla wielu MŚP może mieć to decydujące znaczenie przy wyborze strategii ochrony patentowej.

Czy przedsiębiorcy z Polski mogą uzyskać patent jednolity?

Polska, obok Hiszpanii i Chorwacji nie uczestniczy obecnie w systemie UPC, lecz nie ma przeszkód, aby polscy przedsiębiorcy mogli uzyskać patent jednolity na terenie państw uczestniczących w systemie i występować przed UPC. Trzeba jednak pamiętać, że patent jednolity nie rozciąga się na terytorium Polski, dlatego, jeśli przedsiębiorca chce chronić swój wynalazek również w naszym kraju, nadal konieczna jest walidacja patentu europejskiego w Polsce.

Patent jednolity jest zatem opcją do wyboru, lecz z wszystkimi tego konsekwencjami. Dla wielu polskich MŚP najważniejszym pytaniem pozostaje jednak nie to, czy mogą z niego korzystać, lecz czy w razie sporu będą w stanie ponieść koszty postępowania przed UPC.