Komu najbardziej opłaca się UPC?

Można na to spojrzeć przez bardzo prosty wskaźnik: ile europejskich zgłoszeń patentowych powstaje w danym kraju na milion mieszkańców.

Dane EPO za 2025 r. są wymowne:

• Szwajcaria – 1 096*
• Finlandia – 613
• Luksemburg – 548
• Szwecja – 446
• Dania – 446
• Holandia – 388
• Niemcy – 293

Dla porównania:

• Polska – 17
• Bułgaria – 11
• Rumunia – 2

*Szwajcaria nie jest państwem członkowskim UPC. Nie przeszkadza to jednak podmiotom szwajcarskim korzystać z jednolitej ochrony patentowej i egzekwować jej przed Jednolitym Sądem Patentowym. Jednocześnie terytorium Szwajcarii nie jest objęte skutkami patentu jednolitego. To pod tym względem sytuacja podobna do obecnej sytuacji Polski.

Liczba zgłoszeń nie jest oczywiście tym samym co liczba udzielonych patentów. Jest jednak cennym wskaźnikiem wyprzedzającym: pokazuje, w których krajach powstają dziś prawa, które za kilka lat mogą zostać udzielone i być egzekwowane na rynku europejskim.

To oczywiście nie jest pełny rachunek korzyści i kosztów UPC. Pokazuje jednak fundamentalną asymetrię:

• państwo, którego przedsiębiorcy tworzą dużo europejskich patentów, dostaje dzięki UPC bardzo efektywne narzędzie do egzekwowania własnych praw na wielu rynkach jednocześnie.
• państwo, którego przedsiębiorcy tworzą ich niewiele, w znacznie większym stopniu udostępnia swój rynek do egzekwowania praw wytworzonych gdzie indziej.

Dlatego pytanie o opłacalność UPC nie powinno brzmieć wyłącznie:

„Czy wspólny sąd patentowy jest sprawniejszy?”

Ale również:

„Czy jesteśmy przede wszystkim producentem patentów, czy rynkiem, na którym będą one egzekwowane?”

I tutaj interesy Finlandii, Szwecji, Holandii czy Niemiec nie muszą być takie same jak interes Polski.

Co więcej, UPC może być bardzo atrakcyjnym narzędziem również dla podmiotów spoza Unii Europejskiej – np. ze Stanów Zjednoczonych, Japonii czy Chin. One również mogą uzyskiwać patenty jednolite i korzystać z UPC do ich egzekwowania na terytorium państw uczestniczących w systemie.

Nie ma więc powodu, żeby nie stawiać pytania: dlaczego Polska nie miałaby próbować ustawić się w pozycji podobnej do Szwajcarii, zamiast w pozycji Rumunii, która do UPC przystąpiła. Zatem stawiamy: dlaczego nie naśladować Szwajcarii?

Źródło: EPO Statistics Centre – European patent applications per million inhabitants: link